2001 | Chemoterapie: My Dogter se Krag en ‘n Legkaartstuk Versterk my Wil om te Leef

Karen, tot op daardie stadium 'n tipiese humeurige, parmantige, selfsugtige en lui tiener, het oornag volwassenheid bereik en stilweg my rol in die huishouding oorgeneem. Sy het die wasgoed gewas, kos gekook, huis skoongemaak, ons kruideniersware aanlyn bestel en haar ma in die bad gedruk vir 'n broodnodige bad en haarwas wanneer nodig. Tussen al hierdie verantwoordelikhede deur moes sy leer vir haar jaarlikse eksamens.

Toe, op ‘n dag, het sy die legkaart wat ek vir haar verjaarsdag gekoop het, uitgepak en die stukke begin sorteer. Sy het my genooi om by haar te kom sit, en my taamlik onwillige hand het asof vanself oor die tafel begin beweeg om haar te help. Ons het oor dit en dat begin gesels, en 'n paar dae later het sy my baie direk gevra of ek sou doodgaan. Dit was die skok wat ek nodig gehad het om te besef hoeveel skade ek my kind aandoen deur myself in stilte en woede te isoleer. In haar het ek 'n uitstekende aansporing gehad om te lewe. Ek het daar en dan vir haar belowe dat ek alles in my vermoë sou doen om die siekte te oorkom.

Om my te onttrek van my lewe en toekoms was nie 'n opsie nie. Karen het nie veel van haar pa gesien na die egskeiding nie en het hom skaars geken. Vir die afgelope vyf jaar het sy slegs sporadiese kontak met hom en haar twee broers gehad. Behalwe vir haar bejaarde ouma en ek, het sy niemand anders gehad om op staat te maak vir sorg en onderhoud nie. Boonop het Karen en ek oor die jare baie na aan mekaar gegroei omdat sy soos 'n enigste kind grootgemaak is.

Na 'n paar weke was die legkaart klaar, behalwe vir een blokkie wat in die niet verdwyn het. Reg in die middel van die voltooide legkaart was daar 'n opening. Ons het hoog en laag gesoek, rakke en laaie uitgepak en weer ingepak, maar daardie klein stukkie was nêrens te vinde nie. Die klein opening in die legkaart het 'n onoorkomelike hindernis geword, wat my sommer van vooraf siek en mismoedig laat voel het.

Drie dae later het ons weeklikse skoonmaker die vermiste legkaartstukkie in die stofsuiersak gevind. Ons vreugde was groot! Ek het die eer gehad om die laaste stukkie van die legkaart in te pas, en skielik het dit gevoel asof my lewe weer onverklaarbaar heel geword het. Ons het versigtig 'n stuk karton onder die legkaart ingeskuif en die stukkies vasgegom. Die vriendelike man by die kunswinkel het dit vir ons geraam, en die luiperd het sy ereplek teen ons muur ingeneem.

Terwyl ek besig was om die geraamde legkaart op te hang, het ek besef dat dit vir my 'n simbool geword het van 'n lewe wat herstel kon word. Die maandelange behandeling wat voorgelê het, was nie meer so skrikwekkend nie. As ons 'n ingewikkelde legkaart kon voltooi, kon ons 'n nuwe lewe bou. Weer ‘n keer.

Aangesien al die toetse goeie resultate opgelewer het en daar blykbaar niks met my verkeerd was nie, as jy dit so kon stel, wou die onkoloog binne dieselfde maand na die mastektomie met die chemoterapie begin. Hy het verduidelik dat die volle behandeling oor 'n paar maande geskeduleer sou word. Ek sou elke drie weke vir binneaarse chemoterapie moes aanmeld.

Hy het my gewaarsku dat elke sessie my vir 'n paar dae sou laat siek voel en het voorgestel dat ek met my normale aktiwiteite tussen behandelings moes voortgaan, om te voorkom dat ek mismoedig en bedruk begin voel. Hy het voorgestel dat ek alle chemosessies op Donderdae bywoon, wat my 'n drie dae rusperiode oor die naweek sou gee voordat ek Maandag terugkeer werk toe.

Toe het hy my aan sy bekwame mediese assistent gaan voorstel, wat my gewys het waar ek die volgende week moes aanmeld.

Hulle was besig om chemikalieë toe te dien aan ongeveer tien pasiënte wat agteroor in 'n kring leunstoele gesit het, die soort waarin 'n mens 'n rustige middagslapie kon geniet, wat presies was wat sommige van die pasiënte gedoen het. Tot my uiterste verbasing het van die pasiënte lewendige gesprekke gevoer en tuisgemaakte sjokoladekoek geniet wat een van die dames saamgebring het. Hierdie mense het kanker gehad, en hulle het geëet en gesels asof kanker die natuurlikste ding in die wêreld was! Wat was fout met hul denkprosesse?

Ek is ook 'n stukkie koek aangebied, maar dit het my maag laat draai, en ek het dit van die hand gewys. Ek het net so gou as moontlik daar uitgeglip.

Ek is voor die tyd gewaarsku dat die toediening van die chemikalieë ongeveer twee uur per sessie sou neem en dat ek ‘n boek of ‘n handwerkie moes saambring om myself besig te hou. Kort daarna het ek, gewapen met 'n pakkie neute, 'n bottel koeldrank en 'n boek, by Suster Vampier se kantoor aangemeld waar sy my bloed sou trek voor elke behandeling. Nadat die bloedtelling as bevredigend verklaar is, is ek in my gemaklike leunstoel tuisgemaak, en drie sakke vol vloeistof is aan 'n haak bo my kop gehang.

Tydens my eerste behandeling het my boek ongelees gebly. Ek het my oë dig toe gehou en net deur my wimpers na die ander pasiënte geloer. Hulle was almal goed vertroud met die prosedures en het rustig stil gesit, koerante gelees, gebrei of gehekel en soms met mekaar gesels. Blykbaar was dit net ek wat letterlik my tong moes vasbyt om die inhoud van my maag binne te hou.

Later daardie aand het naarheid toegeslaan, en ek het 'n aansienlike hoeveelheid tyd gebukkend oor die toiletbak deurgebring. Dit sou die norm word na elke chemosessie, en dit het met elke toediening erger geword. Vergesel deur Ollie, die vet kat, het ek vroeg op 'n Donderdagaand in die bed gekruip, net om die volgende dag nog meer mislik te voel.

Teen Saterdagoggend kon ek myself uit die bed sleep om 'n sigaret te rook. Dis wonderlik hoeveel daardie eerste sigaret na 'n tydperk van onthouding vir 'n kettingroker beteken het. Ek het dadelik beter gevoel. Deesdae sidder ek by die gedagte daaraan om te rook terwyl ek chemoterapie ontvang. Ek het in my latere jare opgehou rook, en soos alle gewese rokers, haat ek die reuk van sigarette.

Ollie het na elke chemosessie by my geslaap. Sy het op my slegte dae in my kamer gebly, en sodra ek goed genoeg gevoel het om op te staan, het sy teruggetrek na Karen se kamer. Dit het 'n patroon geword gedurende die tydperk wat ek behandeling moes ondergaan.

Maandagoggende kon ek teruggaan werk toe, maar ek was so moeg en afgerem dat ek gewoonlik net ná middagete huis toe gestuur is. Teen Dinsdag het ek gewoonlik beter begin voel, selfs heel goed, tot die volgende rondte chemo.

Hierdie patroon het homself herhaal oor vier siklusse drie weke uitmekaar. Aan die einde was die onuitspreeklike moegheid en die naarheid deel van my daaglikse roetine, en ek het net probeer om daarmee saam te leef na die beste van my vermoë.

Hooffoto: Gestileerde foto van 'n geraamde legkaart teen 'n muur weerspieël 'n luiperd wat in 'n boom lê wat in 'n boom lê.