Jare ná ons egskeiding skiet ek en Daniel steeds op mekaar, maar hierdie keer met Nintendo-tenks in plaas van woorde. Onder 'n deklaag van humor lê daar 'n geskiedenis van woede, ontkomming en ongemaklike vrede, waar liefde, konflik en die wil om te oorleef onder een onvoorspelbare dak saam bestaan het.
“Jy skiet my! HOU OP MET SKIET OP MY!! As jy my doodmaak, is jy ook dood, jou domkop!” Die deur na die gang word oopgestamp. “Ma! Pa! Stop dit! ASSEBLIEF! Om hemelsnaam, die bure hang aan die palissades en probeer sien wat aangaan!”
“Jou ma parkeer haar groen tenk onder die groen bos. Hoe moet ek haar sien? Dan noem sy my dom!”
“Jou pa verwag dat ek soos 'n goeie huisvrou by die tuisbasis moet bly terwyl hy al die pret buite op die slagveld het. As hy my nie hier uitlaat nie, sal ek hom doelbewus skiet!”
Ek en Daniel speel Nintendo Battle Tanks na werk. Dit is een ding wat ons nog altyd in gemeen gehad het — ons innerlike kinders is mal daaroor om te speel. Ek onthou die tyd toe ons vir die twee seuns elkeen 'n BMX-fiets gekoop het, en ons het vrolik op en af in die straat gery terwyl die twee klein seuntjies van die sypaadjie af toegekyk het. Ons het Corné leer kombuisbrug speel toe hy tien jaar oud was, en ons het hom op baie skoolaande tot lank na sy slaaptyd laat speel. Ons het al die kinderprogramme op TV gekyk en die lirieke van al die liedjies geken.
Ongelukkig het ons net so passievol baklei. Vir 'n man wat aan ernstige disleksie gely het en nog nooit 'n enkele boek in sy lewe gelees het nie, het Daniel oor 'n uitgebreide woordeskat van die mees gemene, vulgêre beledigings en dreigemente beskik wat hy met 'n bulderende stem voorgedra het, wat tot in die straat af gehoor kon word. Hy sou hierdie vermoë gebruik om my te verskreeu en onderwerp aan sy wil gedurende die eerste paar jaar van ons huwelik. Ek het nie die helfte van die vloekwoorde geken nie, en my sagter toon kon nie meeding met sy harde gebrul nie. Ek onthou baie keer dat ek by die eetkamertafel ineengekrimp het met twee huilende seuntjies op my skoot, en self gehuil het, te bang om my mond oop te maak. Tot een aand toe ek net mooi genoeg gehad het. Ek het daardie aand 'n erge skeelhoofpyn gehad; daar was weereens geen melk vir die kinders in die yskas nie, geen geld in my beursie nie en geen geduld meer vir hierdie lewenswyse nie. Ek het omgedraai en soos 'n banshee vir hom geskree om sy fokken mond toe te maak voordat ek dit vir hom toeklap. Hy het net daar gestaan en na my gestaar, oopmond en met 'n slap kakebeen. Geseënd stil. Ek weet nie wat hy op daardie oomblik in my gesig of my houding waargeneem het nie, maar toe ek later die kluis oopmaak om my tjekboek uit te haal om nog 'n vooruit gedateerde tjek te skryf (nie toelaatbaar vir nederige bankamptenare nie, en ek sou daarvoor in my vorderingsverslag gepenaliseer word), het ek opgemerk dat my klein stompneus-rewolwer weg was. Ek het daardie aand relatief rustig gaan slaap.
Eienaardig genoeg het Daniel nooit sy hand vir my gelig nie. Sy mishandeling het uitsluitlik bestaan uit verbale beledigings en vernedering in die openbaar. Ek het vroeg in my huwelik geleer om die minste te wees om die vrede te bewaar. Maar dit het stadig verander. Ek leer vinnig, en ek het hom op onverwagte tye op dieselfde wyse begin terugbetaal. Hy het sy eie medisyne gehaat. Daniel het elke geleentheid gebruik om ander mense, insluitend ons kinders, bewus te maak van sy vrou se slegte taal en gedrag. Hy het my kinders as 'n sweep gebruik om my te slaan, want hy het geweet dit was my sagte plek. Ek het nie meer gepraat nie, ek het geskree. My vloekwoordeskat het uitgebrei. Ons vriende het ons geselskap begin vermy, en ons twee seuns, dertien maande uitmekaar gebore, het al hoe stiller geword en gelyk asof hulle in hul eie vel wegkrimp.
My kwaadwees het gegroei tot 'n wrede woede wat ek nie meer kon beheer nie. Ek het fisies gewelddadig teenoor Daniel geword (nooit teenoor die kinders nie, dankie tog, nooit teenoor die kinders nie). Ek onthou die dag toe Daniel die agttien maande oue Karen aan die skouers vasgehou en haar geskud het omdat sy geweier het om die ertjiesop te eet wat hy vir aandete gekook het. Ek het vir hom geskree om haar te laat gaan, en toe hy wegdraai om op my te skel, het ek die kokende pot sop van die stoof af opgetel en dit na hom gegooi. Sop het uit sy hare en van die kombuisgordyne gedrup. Ek het die kinders na 'n vriendin se huis geneem, waar ons oorgeslaap het. Toe ons die oggend terugkom, was hy nugter en die kombuis vlekkeloos skoon. By 'n ander geleentheid het ek 'n marmer-asbak na sy kop gegooi — as dit die kol getref het, kon hy dood of ernstig beseer gewees het.
Eers toe het ek verstaan wat Daniel daardie dag in my oë gesien het toe hy my klein rewolwer laat verdwyn het. Ek moes myself onder beheer kry. Ek het 'n deksel op my witwarm humeur gesit deur doelbewus 'n bal ys in my diepste emosionele binneste te laat groei. Ek het Daniel uit my gedagtes en my liggaam gevries. Ek het nie meer gereageer op sy getart of sy onbeholpe pogings om weer my liefde te wen nie. Hy het probeer om my lewe misrabel te maak deur harde musiek in die middel van 'n weeksnag te speel en almal wakker te hou. Ek het sy CD's op die vloer gegooi en daarop gedans. Die volgende oggend het hy my LP's van die rak afgehaal en die kinders genooi om frisbee te speel. Na nog 'n aand uit saam met sy drinkerbroers, het hy 'n emmer baie duur roomys (my gunsteling) huis toe gebring. Ek het die emmer oor sy kop getrek soos 'n veelkleurige smeltende hoed. Na nog 'n dronk aand en 'n besoek aan 'n ontkleeklub, het hy nog een van my motors waarvoor ek betaal het, afgeskryf. Die polisie het gebel om te vra of ek hom sou kom haal. Ek het gevra dat hulle hom in 'n tronksel los tot hy nugter is. Hulle het.
Wie de hel was ek? In wat was ek besig om te ontaard? Ek het myself nie meer herken nie. Ek het uiteindelik 'n egskeidingsprokureur gaan sien. Ek het al die nodige regsdokumente gehad, insluitend 'n vooraf voorbereide skikkingsooreenkoms (privaatreg was een van my hoofvakke, en ek het presies geweet wat die hof van my sou vereis). My prokureur het die dienste van die beste advokaat (barrister) wat ek kon bekostig, verkry, en omdat die hof die moontlikheid in ag geneem het dat die minderjarige kinders as gevolg van alkoholmisbruik in liggaamlike gevaar kon verkeer, het ek slegs ses weke later in die getuiebank in die Kaapstadse egskeidingshof gestaan. Twee weke voor Kersfees, op 18 Desember 1992, is die egskeidingsbevel finaal verklaar met onmiddellike effek. Die onbetwiste egskeidingsverrigtinge het presies negentig sekondes geneem. Een en 'n half minuut om 'n onstuimige huwelik van sestien jaar te ontbind.
Nou, jare later, om die kinders se senuwees oor die skietery en lawaaierige speletjies tussen hul ouers, wat die nuuskierige bure se aandag getrek het, te kalmeer, het Corné vir elkeen van ons 'n persoonlike rekenaar gebou. Ons het Daniel geleer om bingo aanlyn te speel, en ons het sy aan sy gespeel in die ruim ou motorhuis langs die huis, wat Daniel in 'n gesinskamer omskep het toe ons die dubbelmotorhuis bygevoeg het waarvoor ek gevra het.
Die geskeide status was baie vriendeliker en meer ontspanne as die getroude jare. Ons het wel af en toe 'n opvlam van humeure in die huis gehad, maar oor die algemeen het die huishouding in kalmer waters gevaar. Maar nie vir lank nie, want niks in my lewe bly sereen nie. Dit was nie lank voordat die illusie van vrede verpletter is en die werklike konflik uiteindelik posgevat het nie.
Hooffoto: Gestileerde foto van my en Daniel wat Nintendo Battle Tanks op TV speel.
Volgens my mammie is haar lieflingsussie “dood aan ‘n gebroke hart” – sy was met ‘n alkoholis getroud. Eers toe sy my dit vertel het, kon ek haar weersin in drank verstaan.
Ek verstaan dit so goed en is jammer om te hoor van jou tannie. Ek dink mense wat op hierdie manier moet leef, ly vir vir altyd aan PTSD en gebroke harte. Karen raak omgekrap en onbeskof met die wêreld wanneer sy drank ruik – ek kan nie eens cooking sherry in ons kos gebruik nie. Vir my is die eerste ding wat tref die geklingel van ysblokkies in ‘n glas. Alkohol in enige vorm is absoluut verbode in ons huis. Jy leer ook nooit weer vertrou nie, dis die ergste; jy is altyd op die uitkyk vir iemand wat gaan vloek en skel of jou sleg behandel. Dis hoekom my gesinnetjie ‘n rustige, stil lewe verkies. Ons vlieg vandag Suidkus toe om te gaan ontspan op die strand, Frannie Die blogskrywery het baie seer opgeroep en ons moet die sand, die golwe en die visstokke gaan inspan om rustig te word.
Julle moet ‘n wonderlike vakansie geniet.
Sjoe Hester, dit was woes!
Ons het darem dit darem reg gekry om in later jare ‘n soort “wapenstilstand” te bewerkstellig en daaroor is ek bly Bytjie. My kinders het die geleentheid gekry om hulle pa te leer ken en vrede te maak met hom in ‘n redelike normale gesinslewe. Daar was nie verwyte of onnodige bitterheid ná sy dood nie; net dalk ‘n hartseer rou oor verlore jare en geleenthede.