Ons moes weer van voor af begin om ons lewens op te bou toe Daniel op 13 Desember 2022 oorlede is, twee dae voor Louis se verjaardag en twee weke voor Kersfees. Dit was ’n onverwagse en onnodige dood wat as ’n groot skok gekom het, soos wat alle sterftes maar doen.
Daniel se heengaan
Ons het vas geglo dat hy ná ’n val ’n heupvervangingsoperasie sou ondergaan, en daarna huis toe sou kom om te herstel. Maar sulke valle kan vir bejaardes noodlottig wees, en in hierdie geval was dit wel so.
Ons het die twee seuns gebel met die nuus en hulle gevra om nie onmiddellik na KZN te kom nie. Ons was almal in skok, maar op hierdie stadium was daar niks wat hulle kon doen nie. Hulle pa was nie meer daar nie, en ons het almal tyd nodig gehad om te verwerk wat gebeur het.
Ons glo nie aan gedenkdienste, onthale na ’n begrafnis, vierings van ’n lewe of enigiets van daardie aard nie. Daniel sou altyd by ons wees, en ’n geregisseerde afskeid sou geen doel dien nie. Alles was in orde, aangesien ek nog altyd verwag het dat ek eerste sou gaan; geen bykomende reëlings was dus nodig nie.
Ons het hospitaal toe gegaan om sy liggaam te identifiseer en daarna by die begrafnisondernemer aangegaan wat ons vir die verassing wou gebruik. Daarna het ons huis toe gegaan en Daniel se twee broers en susters, sowel as die inwoners van Coffin Dodger’s Park, van sy heengaan in kennis gestel.
Daniel se Nalatenskap
Daniel se ma is die vorige jaar oorlede, en hy sou 'n derde van haar boedel erf. Hierdie erfenis sou nou na Karen, sy enigste erfgenaam, gaan. Die geld uit sy ma se boedel was bedoel om Karen en my ná sy dood te onderhou, aangesien sy pensioenbetalings onmiddellik met sy afsterwe gestaak sou word.
Ek was die aangestelde eksekuteur van sy boedel, maar die dag ná sy dood het ek al die dokumente aan ons prokureur oorhandig en hom gevra om oor te neem. Karen en ek was in staat om onsself te onderhou deur middel van haar vryskutinkomste, tesame met my pensioenbetalings en spaargeld.
Daniel se deel van sy ma se boedel is slegs ses maande ná sy dood uitbetaal. Die prokureur het gesê dit was die maklikste boedel wat hy nog ooit moes afhandel, omdat ons so goed voorbereid was.
Karen het verklaar dat niemand anders in ons familie in die toekoms mag sterf sonder haar voorafgaande skriftelike toestemming nie. Die skok van een sterfgeval was genoeg. Ons probeer ons bes om hierdie opdrag na te kom.
Daniel was nog altyd mal oor ons Kersversierings, en daardie Kersfees in Desember 2022 het ons ons huisie soos gewoonlik versier.
Vir die laaste keer.
Daniel se Besittings
Ons glo nie daaraan om aan die besittings van 'n oorlede geliefde vas te klou ter wille van die herinnering aan hulle nie. Daniel was vir baie dekades 'n integrale deel van ons lewens, en ons het geen twyfel gehad dat ons hom sou onthou nie.
Karen en ek het so gou moontlik sy klere en persoonlike besittings sorteer. Die items wat ons geweet het ons nooit weer sou gebruik nie, het ons na die liefdadigheidswinkel geneem.
Omdat Karen handig en prakties is, het sy die gereedskap gehou wat ons sou nodig hê om ons nuwe woonplek te onderhou. Sy het ook sy muurversierings eenkant gesit, sowel as 'n paar items wat haar broers dalk sou wou hou.
Ek het die nuwe groot-skerm-TV gehou wat ek vir hom vir daardie noodlottige Kersfees gekoop het, asook 'n paar plante wat ek na ons nuwe woning wou verskuif.
Ons Nuwe Lewe Begin
Die huurkontrak vir die nuwe eenheid was in my naam. Hierdie klein meenthuis was reg agter die een waarin ons gewoon het toe Daniel oorlede is.
Ek het in die eenheid se grondverdieping ingetrek, en elke oggend, wanneer ek my gordyne oopgetrek het, het ek reguit na die venster van die slaapkamer gekyk wat Daniel voorheen gebruik het. Die grondverdieping het ’n klein sitkamer, kombuis en motorhuis onder dieselfde dak gehad.
Karen het in die eenheid se boonste verdieping ingetrek, waar sy haar eie slaapkamer, kantoor en sitkamer gehad het.
Ons nuwe verblyf het ’n bietjie leeg en verlate gelyk, daarom het ek vir Corné gevra om ’n paar van sy skilderye te bring om aan die mure te hang. Tydens en ná Covid het my seun alleen in sy klein woonstelletjie gewoon en na vore getree as ’n ontluikende kunstenaar.
Sy skilderye het ’n bietjie kleur aan die eenheid verleen, en ons het begin om tuis te voel.
Die rouproses na die verlies van 'n pa
Ja, ons het oor Daniel gerou en hom gemis, elkeen op sy eie manier.
Tydens die Paasnaweek in April 2023 het Louis kom kuier, sonder sy gesinnetjie. Die drie sibbe het eindeloos oor hul pa gepraat. Ons het sy ietwat growwe grappe en gunsteling-uitdrukkings herhaal en mekaar herinner aan sy innemende geaardheid wanneer hy nugter was, en sy duiwelse humeur wanneer hy gedrink het.
Niemand het ontken dat dit soms moeilik kon wees om saam met hom te leef nie.
Omdat ons geweet het dat dit waarskynlik ons laaste jaar van vakansie by die see sou wees, het die drie kinders gaan visvang in die diepsee – een van Daniel se gunsteling-tydverdrywe.
Nee, ons het nie sy as in die see gestrooi nie; ons vind dit nogal onsmaaklik en onaangenaam. Sy as rus in 'n oulike klein houtkissie in Karen se klerekas, langs die kissie wat my ma se as bevat.
Ja, ander mense mag dit dalk onsmaaklik vind, maar dit is húlle probleem.
Ons het 'n rukkie geneem om oor ons toekoms na te dink, maar kon nie besluit watter rigting ons wou inslaan nie. Louis was ten gunste daarvan dat ons Kaap toe trek, waar hy saam met sy gesin woon. Dit sou egter beteken dat Corné alleen in Gauteng agterbly, aangesien hy nie 'n verplasing kon kry nie.
As die oudste seun was hy nou die de facto hoof van die gesin, veral omdat ons almal bewus was van my wankelrige gesondheid, en ek word immers ook nie jonger nie.
Ons het dus gedoen wat die Nels doen in tye van onsekerheid of twyfel: ons het besluit om met vakansie te gaan.
Ons sou sekerlik tot 'n eenparige besluit kon kom tydens 'n paar ontspanne dae op 'n padlangse toer.
Vakansie in Kaapstad en Namakwaland
In Augustus 2023 het ons 'n paar dae van ons vakansie in Kaapstad by Louis en sy gesin deurgebring. Ongelukkig moes Louis gedurende hierdie tyd werk, so hulle kon nie saam met ons op die reis na Namakwaland gaan nie.
Ek het in Namakwaland grootgeword: 'n droë halfwoestyn in die Noord-Kaap-provinsie van Suid-Afrika, langs die weskus. Gedurende my kinderjare het ons ons vakansies deurgebring deur in die koue waters van die Atlantiese Oseaan te swem.
Die somers is warm en droog, terwyl die koue winters min reën bring. Die gemiddelde jaarlikse reënval is ongeveer 250 mm.
Hierdie gebied is wêreldwyd bekend vir die dramatiese vertoning van veldblomme in die lente, maar slegs in jare wanneer die streek “goeie” reën ontvang. Sulke jare is egter seldsaam. Die streek is baie bekend vir die vetplante wat daar groei, en 'n buitengewone verskeidenheid endemiese plante.
Toe ek Karen in 2010 na Namakwaland geneem het, was daar byna geen blomme te sien nie; sy was jare lank oortuig daarvan dat net klippe in daardie deel van die wêreld groei.
Haar siening het drasties verander toe ons in 2023 met ons huurmotor na die Weskus gereis het en sy vir die eerste keer in haar lewe die veldblomme gesien het.
Ons het al langs die kus en deels deur die binneland gery tot by Port Nolloth. Daar het Corné en Karen vir die eerste keer hul jongste oom ontmoet, wat saam met sy gesin in daardie dorp woon. Ek het my broer vir die eerste keer in dertig jaar weer gesien.
Ek het heelwat bloginskrywings op my webtuiste, Dis Ekke, oor hierdie toer geskryf, en ek gaan nie alles hier herhaal nie. Gaan gerus na Dis Ekke om hierdie inskrywings onder die kategorie Blommetoer-2023 te lees en kyk na ons pragtige foto's.
Ons het doelbewus op plase met ouer geboue tuisgegaan, en altyd in gesinskamers waar ons drie in dieselfde vertrek geslaap het.
Ons het 'n hegte band gevorm soos nog nooit tevore nie, en kon met redelike sekerheid sê dat ons vreedsaam in een huis sou kon saamwoon.
Die besluit om na Gauteng te verhuis
Aan die einde van hierdie toer het ons besluit om 'n huis in Gauteng te koop, waar ons al drie vir die afsienbare toekoms sou woon.
Hierdie verskuiwing het uit verskeie faktore voortgespruit, insluitend die agteruitgang van die infrastruktuur aan die Laer Suidkus waar ons die laaste paar jaar gewoon het, en die feit dat ek geweet het ek sou in Gauteng toegang tot baie beter mediese geriewe hê.
Ek sal in toekomstige blogsinskrywings hier op *The Braided Echo* meer vertel oor hierdie nuwe hoofstuk in ons lewens.
Foto: KI-gestileerde foto van veldblomme in Namakwaland.







Jullie gaan op eenzelfde soort ‘praktische’ manier om met dood als ik. Niet vast blijven houden aan bezittingen of dingen, alleen vanwege de herinneringen. Die herinneringen zijn er toch wel, en blijven – ongeacht de spullen. Het gemis wordt niet minder van het bewaren van spullen.
Mooi dat jullie na zo’n heftige tijd op vakantie zijn gegaan, voordat jullie weer een nieuwe richting voor jullie leven konden bepalen. Over die reis heb ik op Dis Ekke nooit gelezen; dat ga ik de komende tijd dus doen.
Ek din jy sal ons vakansiereis baie geniet Anuk.
Dat denk ik ook! Het is een regio waar iets heel diep van binnen in mij naar verlangt…
Hierdie keer het ek eers my naam ingeboek voor ek begin skryf. Daardie skielike(skielik lyk spelling verkeerd?) dood van ‘n geliefde is baie traumaties. Baie bly jul het eers bietjie vakansie gehou en toe besluit om huis te koop. Dis ook ‘n groot besluit. My man het op sy afskeidsbriefie gevra ek moet hom veras. Familie het daarteen besluit en hy is in begrafplaas begrawe. My seun het nou die dag toe ons oor begrafnispolis/reëlings praat gesê: hy was ‘n draer by begrafnis en nooit weer by graf daarna nie. Eintlik hartseer, dit bly steeds sy pa. Okay, dis oor en verby. Ek sien uit na jou volgende skryfsel oor jou en Karen se nuwe lewe en aanpassing. Liefdgroete.
O hallo jy, ek het het begin wonder hoekom jy so stil is. Jy klink goed en opgewek. Ja wel, die begrafnis-ding. My pa is oorlede in 1990 en begrawe in Kaapstad. Van toe af het geen familie waarvan ek weet, ooit weer sy graf besoek nie. Dit klink na ‘n eensame bestaan, as jy weet wat ek bedoel. Sy kinders het nooit sy geloofsoortuigings gedeel nie en dood klink vir ons baie finaal, maak nie saak wat jy met die lyk aanvang nie. Ek skryf baie oor hom en ek en my broer gesels ooe sy doen en late – dis waar hy leef, in ons gedagtes. Ek het nie ‘n grafsteen nodig om hom te onthou nie.
Dis hoe ek en Bertus ook daaroor gepraat het met die begrawe/verassing. Dis eerste keer wat my kind met my gepraat het oor die omstandighede van sy pa se dood. Dis nou 33 jaar gelede, hy was 12. Het hom vertel ek moes besluit neem om masjiene af te sluit en om sy niere en hartkleppe te laat gebruik vir oorplanting. Hul het reeds persoon wat nier gaan kry reggemaak vir oorplanting voor masjienne afgeskakel word. Bertus was heel trots/ingenome daarmee dat ek dit gedoen het. Hy kry berading en het toe uitgevind dat hy nooit kans gehad het om met sy pa te bond nie. Hy het dit vir my vertel, eks bly hy maak oop teenoor my. Ek verstaan nou ook beter hoekom hy optree soos hy doen. Ek het self ook met my behandeling vir depressie(in Denmark en Inrigting in Jhb se naam vergeet) uitgevind dat ek nooit my pa in my gesprekke noem terwyl hul my berading gedoen het(Psigiater en sielkundig). My pa was ‘n diktator en ek was altyd die een wat hom moes help en by hom gesels as my susters en my ma ;n hond uit ‘n bos gekuier het. My stil wees is maar deel v PD wat maak dat ek net nie dinge gedoen kry nie. Dae gaan verby dat ek nie veel uitrig nie. Gelukkig is ek nou op ‘n plek waar ek rustig en sonder al die familie dramas kan bly.
As jy eers verstaan watter deel van jou verlede jou vasgehou en jou mond gesnoer het, is dit makliker om jouself los te wikkel. Ek is bly jy voel jy is nou op ‘n beter plek.