Hierdie jare het my lewe tot op die been gestroop. Die verlies aan finansiële stabiliteit het my gedwing om ons meenthuis te verkoop. Die verlies van my twee seuns het my murg droog gesuig. Afstand en omstandighede het ons vreemdelinge gemaak. Ten spyte van die hartseer het ek en Karen ons lewens opnuut begin herbou.
Ek het nou weer begin huil toe ek hierdie woorde nou geskryf het, 'n kwarteeu na die gebeure, en het 'n vriendin gebel vir ondersteuning. Ons stem albei saam – roubetreur gaan nooit weg nie, want dis in jou siel ingrafeer.
Nadat ek die maandelikse onderhoudsbetaling verloor het wat ek ten minste 'n deel van die tyd ontvang het terwyl al die kinders by my gewoon het, kon ek nie meer my meenthuis bekostig nie en ek moes verkoop. Finansieel was dit buitengewoon moeilike tye, en hoewel ek toegang tot 'n maatskappymotor gehad het, kon ek nie die brandstof bekostig om die seuns te besoek nie. Karen en ek het hulle slegs gesien by die seldsame geleenthede dat ek streekskonferensies in Kaapstad moes bywoon, waarvoor my werkgewer die reiskoste gedek het. Teen die tyd dat my finansiële status verbeter het, het ons vreemdelinge geword. Karen het hulle een of twee keer daarna besoek, maar toe het sy geweier om weer te gaan. Ek dink dit is die faktor wat my amper gebreek het, dat my kinders nie meer bymekaar was nie. Daar is geen woorde om te beskryf hoe ek getreur en gehuil het oor my verlore seuns nie. Niks was dieselfde nadat hulle weg is nie. Die familiegrappe was nie meer snaaks nie. Ek het geen energie gehad om net vir my en Karen gesinsmaaltye te kook nie, en ek het elke weeksdag 'n staande bestelling by ons werk se kantien gehad vir 'n jumbo-hamburger. Dit was Karen se maaltyd. Ek het vir elke maaltyd hartseer geëet. Ek het oor verlore jare getreur. Ek het oor my huwelik getreur; nie die huwelik wat was nie, maar die een wat moes gewees het. Ek het oor my ou lewe getreur – verlore vriende, verlore grappe, ons huis, kollegas wat ek nooit weer gesien het nie. Maar ek wou hierdie vryheid hê van 'n man wat ek nie meer liefgehad het of in my lewe wou hê nie.
Ek en Karen moes ons lewens van nuuts af herbou. En ons het. Ons het die helfte van 'n dubbelmotorhuis gehuur wat in 'n woonstel met een slaapkamer omskep is totdat ek beter verblyf kon bekostig. Ek het voortgegaan waar ek opgehou het met my regstudies en hard gewerk om bevorderings en verhogings te verdien. Gou kon ons weer 'n klein meenthuis koop. Ek was verantwoordelik vir die opleiding van personeel en die implementering van die korrekte prosedures in takke oor 'n groot streek, insluitend die hele Vrystaat en 'n deel van die Noord-Kaap. Dit het beteken dat ek soms vir een of twee nagte moes oorslaap. Gedurende die volgende paar jaar het ek Karen altyd saam met my op die pad geneem, en aan die einde van elke reis het Ollie gewag om ons tuis te verwelkom.
Een onvergeetlike langnaweek het ons in Lesotho gaan stap en perdry. Dit was Karen se eerste reis ooit uit die land. Sy was twaalf jaar oud. Sy was mal daaroor om die Basotho-ponies te ry, en sy het saans met 'n groot glimlag na die rondawels teruggekeer. Ek het by die rondawels aangekom met baie min vel oor op my boude. Ons het een aand ná sonsondergang buite gebraai en eers die volgende oggend besef dat ons vuur gemaak het op die graf van die Onbekende Vreemdeling.
Wanneer ons na Durban gegaan het vir streekskonferensies, het ek en Karen by my ma in Umhlanga gaan kuier, waar sy nog steeds saam met 'n vriendin gewoon het wat vir haar gesorg het. Ons het die Augrabies-watervalle gesien, die skilderagtige roete na Harrismith deur Golden Gate gereis, 'n besoek aan Kuruman se Oog gebring, tyd in Kimberley by die diamantmynmuseum deurgebring en klippies by die krapplek gekoop.
Ek onthou dat ek destyds 'n Opel Kadett bestuur het, die eerste motor wat ek na my langverwagte bevordering gekoop het. Daar was 'n ingeboude voorlaaier-CD-speler in die motor. Ek en Karen het begin met twee Huisgenoot-CD's, waarna ons eindelose ure geluister het totdat ons al die lirieke geken het en karaoke kon sing. Ons het 'n opvoering van West End Story in die Bloemfontein-teater bygewoon en albei verlief geraak op opera. Ons het versamelings opera-CD's begin koop. Ek kyk deesdae steeds na opvoerings of luister net na die musiek op YouTube.
Corné het teen die einde van 2000 'n tydelike werk in die Upington-omgewing gehad, en toe ons besef dat ons reise ons verby die dorp waar hy gewerk het, sou neem, het ons beplan om mekaar te ontmoet wanneer ons kon. Hy het ook by ons in Bloemfontein kom kuier. Ons het baie tydens daardie besoeke gepraat, maar nie veel oor die vorige jare nie. Ek wou nie onnodig uitvra nie, en Corné het nie uit sy eie veel inligting verskaf nie.
Nader aan die huis het ek en Karen in en om Bloemfontein gaan fietsry en stap. Naval Hill was een van ons gunstelingplekke tot die dag dat 'n volstruis ons te naby aan haar nes gewaar het en sy ons afdraand begin jaag het. Ons het nog nooit so hard en so vinnig met ons fietse getrap soos daardie dag nie. Van daardie dag af het ons aan die ander kant van die heuwel gestap, waar Karen 'n skilpad gewaar het. Sy het my weke lank probeer ompraat dat ons die skilpad huis toe moes neem, maar ek het geweier. Ons het 'n baie klein tuintjie gehad en Naval Hill is deel van 'n natuurreservaat. Ons sou nooit toestemming kon kry om een van die skilpaaie te verwyder nie. Maar Karen het een Sondag 'n skilpad in die motor ingesmokkel toe ek haar nie dopgehou het nie, en tot my verbasing, toe ons by die huis kom, het ek besef dat ons 'n nuwe troeteldier het. Die skilpad was baie gelukkig in ons tuin. Hy het al my groente geëet, en toe aan my klimroos, 'n Double Delight, begin torring. Daar was nie 'n enkele roos oor in die onderste helfte van die roosrank teen die einde van daardie week nie. Ek het nog nooit sulke groot skilpaddrolle gesien nie; glo my, hulle was ongelooflik dik en lank. En hulle het ten hemele gestink. Hierdie skilpad moes teruggaan van waar dit vandaan gekom het, het ek die volgende Sondag verklaar. Toe ons bo-op die heuwel aankom, was daar oral Fauna- en Flora-amptenare. Was hulle op soek na 'n verlore skilpad? Om 'n gesteelde skilpad terug in 'n natuurreservaat in te smokkel, was senutergend, maar ons het uiteindelik daarin geslaag, ten spyte van al Karen se besware. Daarna het ons verkies om die Bloemfontein-dieretuin te besoek, waar Karen die geselskap van die diere kon geniet sonder enige bekommernis aan my kant dat sy hulle sou uitsmokkel.
Toe ons onlangs oor hierdie episode gepraat het, het Corné my herinner aan 'n tyd voordat hulle vertrek het toe ons my ma dieretuin toe geneem het vir 'n gesinsuitstappie. Hulle, Corné en sy ouma, het die leeu-tier geterg (ja, daar was 'n kruising tussen 'n leeu en tier wat in daardie dieretuin geteel is). Die leeu-tier was te lui om te reageer, en my twee mal familielede het al hoe nader aan die dier se omheining beweeg. Toe, skielik, het die leeu-tier 'n magtige gebrul laat hoor. Corné het reguit in die lug opgespring, op sy agterstewe geland en teen die spoed van lig begin wegkruip. Ek het rondgekyk en my 80-jarige ma in die teenoorgestelde rigting op haar twee maer beentjies sien hardloop, aangehelp deur haar knopkierie (wandelstok). Dis so 'n spesiale herinnering.
Min het ons besef wat 'n geluk ons te beurt geval het met hierdie ontmoetings en die herbou van ons verhouding met Corné. Toe ek en Karen in 2001 na Johannesburg verhuis het en ek ses maande later met borskanker gediagnoseer is, was Corné die een na wie ek my om hulp gewend het.
Hooffoto: Karen, toe twaalf jaar oud, op die rug van 'n Basotho-ponie in die Drakensberg, Lesotho.
Foto in blog: Gestileerde foto van Karen en skilpad wat sy by 'n natuurreservaat uitgesmokkel het en toe weer moes insmokkel circa 1996.
Hi Hester, dis Bondels. Ek het soos altyd jou vertelling baie geniet. Ek kon met soveel daarvan identifiseer. Die rou proses van ‘n huwelik wat moes wees….. en toe my kinders vir ‘n tyd by hulle pa moes gaan bly. Sjoh, daai was erg. Die swaar van finansies en en en…. ek het vir ‘n tyd lank voor my dogters na hulle pa toe is,ook nie ‘n voertuig gehad nie. Ons het eers een foets gedeel, daarna nog een en uit eindelik die wêreld plat gery met drie fietse. Kerk toe, koskoop, skool en werk te… dankie vd deel van jou storie
Eienaardig hoeveel van ons geskiedenis identiese stories is. Laat ‘n mens wonder of dit maar met almal so gaan. Ek dink wat my die seerste gemaak het is nie die finansiële gesukkel nie, maar die leuens wat oor my versprei is deur die een persoon wat ek veronderstel was om te vertrou, en wat ‘n skeur tussen my en my kinders veroorsaak het. Ek kon nog nooit daarby verby leef nie.
Jy is eenvoudig formidabel. Hoe ellendiglik hartseer dat jy jou seuns moes afstaan … Tog het jy vir jou dogter ‘n lewe vol avonture geskep. Ek lag lekker oor die “terugsmokkel” van die onwettige skilpad!
Dankie Frannie. Ja, my dogter het my geleer hoe om verby hartseer te leef, want anders sou ek heeltemal ten gronde gegaan het. Sy weet dat sy ‘n onbeplande baba was, en deesdae lag ons daaroor, want juis daarom was sy vir my ‘n bron van wonder al die dae van ons lewens saam. Op die ou end het sy die lewe vir my makliker en die moeite werd gemaak.
Dankietog vir dogters!
Ja, ek stem saam met daai een.
Ek lees so lekker aan jou lewensverhaal. Jy het ‘n baie onderhoudende manier ban skryf. Sien uit na nog!
Ek is bly jy geniet dit, want ek besef nou eers hoeveel bitterheid binne my opgesluit was, maar ook hoeveel vreugde daar tog in ons lewens was, ten spyte van alles.
Ja, daardie hoekoms is maar ‘n diep pynigende vraag wat ons as mense nie kan beantwoord nie. Jou skrywe raak my ook weereens diep. Die min waarmee jy klaargekom het en wat tog uiteindelik ook ‘n lekker onthou aan jou bied, maak alles die moeite werd. Baie bly dat jy vir Karen gehad het en nog steeds het wat jou ondersteun en krag gee om voort te gaan. My man se twee seuns is ook van hom vervreem deur die moeder. Gelukkig het ek die voorreg gehad om albei seuns te ontmoet. Die oudste seun het na die herontmoeting met sy pa nie weer verder kontak gamaak. Hy het by die Franse Vreemdelinglegioen aangesluit en bo in Afrika en die Midde-Ooste diens gedoen. Die jongste seun het gereeld by ons gekuier omdat hy sy millitêre opleiding in Meddelburg, Tvl gedoen het na matrik en toe in Pretoria met sy Universiteits kursus begin het. Hy was bv. die aand toe ek van Secunda af met my man(eks) in die Jhb-hospitaal geland het daar om my te ondersteun. Sy een lektor het hom na Jhb toe gebring. Nou het ek ook sommer ‘n knop in my keel. Ek weet ek is nie veronderstel om so ‘n lang antw te gee nie. Eintlik wil ek net wys dat als tog ‘n doel het al verstaan mens nie altyd nie. Lief jou en Karen baie!
Het jou seun ooit kontak gehad en ‘n verhouding gebou met sy ouer broers? Dit was altyd my grootste vrees dat my kinders heeltemal van mekaar vervreemd sou raak, maar dinge het wat dit betref darem toe reg uitgedraai (in die opsig dat die sibbe mekaar gevind het). Ek was baie gelukkig dat ek nou nog saam met twee van my kinders woon. Die ander een is getroud en woon in die Kaap met sy gesin (hulle het ‘n dogtertjie), maar hulle hou gereeld kontak en kuier saam wanneer tyd en finansies dit toelaat.
Die oudste seun het nooit weer kontak gemaak nie Die jongste seun het naweke by ons gekuier en het Bertus my seun wat toe nog nie in skool was nie gate uit geniet. Hy het na sy pa se selfmoord nog kontak gemaak maar. Hy is Namibie toe waar hy getroud is. Na ek ook NZ toe getrek het het ons kontak verloor. Daar was maar gedurig probleme met sy ma wat gladnie daarvan gehou het dat hy kontak het nie. Sy’s oorlede. Ag dis ‘n hartseer verhouding en versteuring vir kinders als agv my man en gewese vrou se lewe saam en gesskei.